Thực hiện Chỉ thị số 18-CT/TU: Phát huy sức mạnh toàn dân phòng, chống tội phạm, xây dựng “trật tự tự thân”

Sau 15 năm thực hiện Chỉ thị số 48-CT/TW, công tác phòng, chống tội phạm trên địa bàn tỉnh đã đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, tạo môi trường ổn định phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và cuộc sống bình yên của Nhân dân. Tuy nhiên, trước những thay đổi nhanh chóng của đời sống kinh tế - xã hội và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, công tác phòng, chống tội phạm đang đứng trước nhiều yêu cầu mới.

Bên cạnh các loại tội phạm truyền thống, phương thức, thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, khó nhận diện; nổi lên là tội phạm sử dụng công nghệ cao, lừa đảo trên không gian mạng, tội phạm ma túy, tội phạm có tổ chức, tội phạm núp bóng doanh nghiệp... Hoạt động phạm tội có xu hướng liên kết chặt chẽ hơn, chuyên nghiệp hơn, đan xen giữa nhiều lĩnh vực; lợi dụng công nghệ, không gian mạng, hoạt động kinh tế và các mối quan hệ xã hội để che giấu, hợp thức hóa hành vi phạm tội.

Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu công tác phòng, chống tội phạm không thể chỉ tập trung phát hiện, xử lý khi vụ việc đã xảy ra, mà cần chủ động nhận diện, phòng ngừa và kiểm soát nguy cơ ngay từ sớm, từ xa, ngay tại cơ sở. Đây cũng là sự chuyển đổi quan trọng từ tư duy “ứng phó, xử lý” sang “chủ động phòng ngừa, quản trị nguy cơ”, trong đó phòng ngừa phải đi trước một bước, không để những mâu thuẫn, vi phạm và dấu hiệu bất thường kéo dài, tích tụ thành nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm.

Trên tinh thần đó, Chỉ thị số 18-CT/TU đặt ra yêu cầu tiếp tục xây dựng thế trận phòng, chống tội phạm và bảo đảm an ninh, trật tự vững chắc từ cơ sở; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân. Công tác phòng ngừa tội phạm không phải nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an mà cần có sự tham gia, trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, nhà trường, gia đình và mỗi người dân.

Theo đó, phòng ngừa không chỉ dừng lại ở việc ngăn chặn một hành vi vi phạm cụ thể mà quan trọng hơn là chủ động giải quyết những nguyên nhân, điều kiện và nguy cơ có thể làm phát sinh tội phạm. Những mâu thuẫn trong gia đình, cộng đồng dân cư; các vấn đề xã hội phát sinh; những biểu hiện vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội hay dấu hiệu bất thường về an ninh, trật tự cần được phát hiện, giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở, không để kéo dài, phức tạp, hình thành “điểm nóng”.

Muốn làm được điều đó, bên cạnh vai trò của cấp ủy, chính quyền và lực lượng chức năng, người dân phải thực sự trở thành một chủ thể của công tác phòng, chống tội phạm. Mỗi người chủ động chấp hành pháp luật, nâng cao cảnh giác, biết tự phòng, tự quản, tự bảo vệ mình và những người xung quanh; kịp thời cung cấp thông tin, tố giác khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật hoặc những dấu hiệu bất thường liên quan đến an ninh, trật tự.

Từ mỗi cá nhân, ý thức phòng ngừa cần được lan tỏa đến từng gia đình và cộng đồng. Mỗi gia đình quan tâm quản lý, giáo dục các thành viên, nhất là thanh thiếu niên; kịp thời nhận biết những biểu hiện bất thường để có biện pháp giáo dục, giúp đỡ phù hợp. Cơ quan, doanh nghiệp và nhà trường chủ động quản lý địa bàn, lĩnh vực, con người thuộc phạm vi trách nhiệm; xây dựng môi trường làm việc, học tập an toàn, lành mạnh. Tại khu dân cư, người dân phát huy tinh thần đoàn kết, tương trợ, tham gia các mô hình tự quản về an ninh, trật tự, cùng phát hiện và giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ địa bàn cơ sở.

Khi mỗi người dân có ý thức tự bảo vệ, mỗi gia đình biết chủ động phòng ngừa và mỗi cộng đồng có khả năng tự quản, những điều kiện, môi trường và cơ hội để tội phạm nảy sinh, phát triển sẽ từng bước bị thu hẹp. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng thế trận an ninh nhân dân gắn với phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc ngày càng vững chắc.

Trong thế trận đó, lực lượng Công an tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, chủ công trong phòng, chống tội phạm. Trọng tâm là chủ động nắm chắc tình hình, bám sát địa bàn, lĩnh vực và đối tượng; kịp thời nhận diện những vấn đề mới phát sinh, tham mưu cấp ủy, chính quyền giải quyết các nguyên nhân, điều kiện có thể dẫn đến tội phạm, đồng thời kiên quyết đấu tranh, trấn áp các loại tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật.

Đặc biệt, trước xu hướng tội phạm ngày càng tinh vi, có tổ chức, liên kết trên phạm vi rộng và khó nhận diện hơn, yêu cầu đặt ra đối với lực lượng Công an là phải không ngừng đổi mới phương thức công tác. Các đường dây, nhóm tội phạm có tổ chức, tội phạm ma túy, tội phạm núp bóng doanh nghiệp, tội phạm sử dụng công nghệ cao và các loại tội phạm lợi dụng không gian mạng, hoạt động kinh tế để phạm tội đòi hỏi công tác đấu tranh phải chủ động hơn, nhanh hơn và có khả năng nhận diện nguy cơ ngay từ khi mới xuất hiện.

Cùng với các biện pháp nghiệp vụ, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ, khai thác cơ sở dữ liệu và tăng cường kết nối, chia sẻ, phân tích thông tin ngày càng có vai trò quan trọng trong phòng, chống tội phạm. Việc khai thác hiệu quả dữ liệu không chỉ phục vụ điều tra, xử lý vụ việc mà còn giúp phát hiện những dấu hiệu bất thường, nhận diện phương thức, thủ đoạn mới và hỗ trợ cảnh báo sớm các nguy cơ về an ninh, trật tự.

Từ đó, công tác phòng, chống tội phạm từng bước chuyển từ việc chủ yếu tập trung giải quyết hậu quả sang chủ động phát hiện nguy cơ và can thiệp trước khi tội phạm hình thành hoặc phát triển thành vụ việc nghiêm trọng. Đây không chỉ là sự thay đổi về phương thức công tác mà còn là sự thay đổi về tư duy: phòng ngừa phải đi trước một bước, chủ động hơn một bước và sâu sát hơn ngay từ địa bàn cơ sở.

Mục tiêu của việc triển khai Chỉ thị số 18-CT/TU không chỉ hướng đến kéo giảm tội phạm, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật mà quan trọng hơn là từng bước xây dựng một xã hội có khả năng tự phòng ngừa, tự bảo vệ và tự giữ gìn an ninh, trật tự. Trong đó, ý thức chấp hành pháp luật trở thành thói quen; trách nhiệm với cộng đồng trở thành chuẩn mực; việc phát hiện, phòng ngừa nguy cơ trở thành hành động tự giác của mỗi cá nhân, gia đình, cơ quan, doanh nghiệp, nhà trường và khu dân cư.

Đó cũng chính là nền tảng để từng bước hình thành “trật tự tự thân” - trật tự được tạo dựng không chỉ bằng các quy định và hoạt động quản lý của cơ quan nhà nước, mà còn từ ý thức, trách nhiệm và sự tự giác chấp hành pháp luật của mỗi người dân. Khi mỗi thành viên trong xã hội đều ý thức rằng giữ gìn an ninh, trật tự cũng chính là bảo vệ cuộc sống của mình, công tác phòng, chống tội phạm sẽ có thêm một “lá chắn” vững chắc ngay từ cộng đồng.

Để tinh thần Chỉ thị số 18-CT/TU thực sự đi vào cuộc sống, mỗi người dân có thể bắt đầu từ những việc rất cụ thể: chấp hành nghiêm pháp luật; nâng cao cảnh giác trước các phương thức, thủ đoạn phạm tội; chủ động bảo vệ tài sản và thông tin cá nhân; quan tâm, quản lý, giáo dục thành viên trong gia đình; hòa giải, giải quyết kịp thời các mâu thuẫn; tích cực tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc và kịp thời cung cấp thông tin, tố giác tội phạm cho lực lượng chức năng.

Mỗi gia đình, cơ quan, doanh nghiệp, nhà trường và cộng đồng dân cư cũng cần chủ động xây dựng môi trường an toàn, lành mạnh, kỷ cương; không thờ ơ trước những dấu hiệu vi phạm, những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến an ninh, trật tự. Sự chủ động của người dân chính là “tai mắt” quan trọng giúp lực lượng chức năng phát hiện sớm, ngăn chặn từ xa những nguy cơ phát sinh tội phạm.

Khi mỗi người là một “pháo đài” phòng ngừa, mỗi gia đình là một “điểm tựa” của bình yên và mỗi cộng đồng là một “lá chắn” bảo vệ an ninh, sức mạnh của toàn dân sẽ tạo thành thế trận phòng, chống tội phạm rộng khắp, vững chắc ngay từ cơ sở. Đó là cơ sở để đưa tinh thần Chỉ thị số 18-CT/TU vào thực tiễn, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và xây dựng tỉnh Đắk Lắk ngày càng kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa và phát triển.